W codziennym pędzie łatwo nie zauważyć, że nasze zasoby zaczynają się wyczerpywać. Przeciążenie psychiczne nie pojawia się nagle. Ono rośnie stopniowo, często w ciszy, niedostrzegane w drobnych sygnałach, które ciało i emocje próbują nam przekazać.

Kluczowe jest uświadomienie sobie, co się ze mną dzieje tu i teraz, zanim dojdzie do poważniejszego kryzysu.

Co mówi ciało?

Ujęcie Gestalt podkreśla, że ciało reaguje szybciej niż intelekt. Zanim nazwiemy sytuację jako stresującą czy przeciążającą, organizm już dawno wysłał sygnał alarmowy.

Typowe pierwsze symptomy to:

• coraz płytszy oddech, „zaciśnięta” klatka piersiowa
• napięcia w ramionach, karku, brzuchu
• trudność w odpoczynku mimo zmęczenia
• poczucie bycia „odłączonym” lub przeciwnie – bycie  nadmiernie pobudzonym

Co robimy, gdy pojawiają się takie symptomy? Reagujemy na swoje potrzeby, czy raczej zaczynamy je ignorować lub tłumić?

Jak działają nasze struktury wewnętrzna?

Analiza Transakcyjna (AT) pomaga przyjrzeć się temu, z jakiego stanu Ja zaczynamy funkcjonować pod wpływem przeciążenia.

• Ja Dorosły – realistyczne ocenianie sytuacji, granice, regulacja.
• Ja Rodzic Krytyczny – presja, nadmierne wymagania („muszę!”, „powinnam!”).
• Ja Dziecko Podporządkowane – uleganie, zmuszanie się do działania mimo zmęczenia.
• Ja Dziecko Wolne – wycofywane, gdy brakuje przestrzeni na spontaniczność.

Pierwsze oznaki przeciążenia często wiążą się z tym, że Dorosły traci głos, a prowadzenie przejmują Rodzic Krytyczny lub Dziecko Podporządkowane.

Małe sygnały o dużym znaczeniu.

Co nas powinno zaniepokoić w codziennym funkcjonowaniu?

• narastająca drażliwość
• trudność w koncentracji
• spadek radości z rzeczy, które zwykle cieszą
• potrzeba „wyłączenia się”
• poczucie przytłoczenia drobnymi sprawami

Zauważenie tego, to moment, w którym warto się zatrzymać — zanim ciało i psychika będą musiały wysyłać silniejsze komunikaty.

Co można zrobić?

Czasami wystarczą małe rytuały, drobne praktyki stosowane regularnie lub wtedy, gdy czujemy, że tracimy nasz wewnętrzny spokój, aby odzyskać dobrostan ciała i emocji.

 Co pomaga?

• krótka pauza i zadanie sobie pytania: „Co się dzieje w moim ciele w tej chwili?”
• pytanie Dorosłego: „Czego teraz naprawdę potrzebuję?”
• mikroodpoczynek: 2–3 minuty świadomego oddychania
• ugruntowanie: kontakt z podłożem, rozluźnienie ramion
• zapisanie jednej rzeczy, którą mogę zrobić wolniej

Przeciążenie nie musi przerodzić się w kryzys, jeśli zauważymy je wystarczająco wcześnie.